Leksion i hapur nga Prof. Goran Djordjevic: Cosmology and Inflation in the Time of Tension(s)
Prof. Dr. Goran Djordjević është profesor në Universitetin e Nishit, Serbi, dhe Drejtor Ekzekutiv i Qendrës SEENET-MTP. Ai është një studiues i njohur në fushën e fizikës teorike dhe kozmologjisë moderne, me fokus në kozmologjinë e inflacionit, vrimat e zeza primordiale dhe universin e hershëm. Ka botuar mbi 150 punime shkencore, përfshirë rreth 45 artikuj në revista SCI, me më shumë se 2000 citime. Studimet master dhe doktoraturën i përfundoi në Universitetin e Beogradit, ndërsa ka qenë studiues vizitor në institucione prestigjioze si CERN, LMU, MPI, Universiteti i Freiburgut dhe CBPF në Brazil. Ai ka mbajtur role drejtuese në Shoqatën e të Fizikës dhe në Shoqatën Evropiane të Fizikës. Prof. Djordjević është bashkëthemelues i rrjetit SEENET-MTP, i cili bashkon institucione shkencore nga Ballkani dhe Ukraina për të promovuar bashkëpunimin në fizikën fundamentale. Gjithashtu, ai ka kontribuar në zhvillimin e programeve ndërkombëtare të doktoraturës dhe në mbështetjen e studiuesve të rinj në rajon.
Abstract
Since the seminal works of Einstein (1915/1916) and Friedmann (1922), cosmology has been established itself as a theoretically well-founded branch of physics. In the 1960s, the "Standard Cosmological Model" was formulated and subsequently validated by a wealth of observational data, most notably the discovery of the Cosmic Microwave Background (CMB). However, the model faced fundamental open questions, which were largely addressed in the 1980s by the theory of cosmological inflation. The extraordinary technological progress in astrophysical measurements revealed the problem of "missing mass" (Dark Matter) and ``the accelerated expansion of the universe`` over the last few billion years (Dark Energy and the Cosmological Constant, Λ). These discoveries led to the complete formulation of the current standard model of cosmology, the (Λ)CDM model. Today, this exciting century-long journey through cosmology faces new challenges, highlighted by the verified Hubble tension - arising from conflicting values for the expansion (Hubble) rate (H(t)) of the universe obtained via two robust methodologies (CMB and Type Ia Supernovae). This is further compounded by recent tensions related to CMB spectrum measurements (e.g., from the Planck mission) and the structure of the universe in very early evolutionary epochs (revealed by DESI, ACT, etc.). The final part of this lecture is dedicated to the fundamental physics of the inflationary period and the Planck scale. We address the missing links between string/brane theory scales and single-field (slow-roll) inflation. Specifically, we present a highly accessible tachyon field Lagrangian dynamics. This approach offers an intriguing and, paradoxically, straightforward framework for students and researchers alike who possess a foundational command of classical Lagrangian mechanics.
Please download "Biography GDJ and Announcement" at the bottom right of the page.
